М. Ма атаеты философиялы - леуметтік ойлары

М. Мақатаетың философиялық - әлеуметтік ойлары

Мен қолға бірден түсетін оңай нәрсеге

жүгірмейтін қазақпын.

М.Мақатаев.

ХХ ғасыр елімізге қазақ жырының айбынын асырып мерейін аспандатар таланттарды аз бермеді. Солардың бірі әрі бірегейі өзінің өлмес туындыларымен халқының жүрегін мәңгі жаулаған ғажайып ақынымыз Мұқағали Мақатаев.

«Мына мен тіршіліктің тауқыметін арқалап, басымды тау мен тасқа соққылаған- М.Мақатаевпын. Азын-аулақ өмірден жинаған қазынам бар.»

Қазынам бар,

Қисапсыз шектеледі

Қызғануды біреулер жек көреді

Бермеймін де, сатпай мын көрсетпеймін

Алам десең, алдымен зертте мені...!,

- деп ақынның өзі айтпақшы көзі тірісінде ауызы дуалы замандастары мен көлеңкесінен қорыққан көрімпаздардың жақсылы- жаманды берген бағаларымен айтқан пікірлерімен Мұқағалиды зерттедік, білдік, таныдық деу мүмкін емес.

«Том- том болып, дүкенде тұрмасақ та,

Подвалдағы архивтерден табыламыз»,

- деген ақын ағаның мол мұрасы сан қырынан зерттеп жатқан кейінгі ұрпақ- біздер өз бағамызды, өз пайымдауымызды ең бастысы өз көзқарасымызды білдірмекпіз.

М. Мақатаевтың шығармашылық кезеңі 1960-76 жылдар аралығын қамтиды. Мұқаң тағдыры да тарихтың қым- қиғаш беттеріне тап келгенді. Бұл кезеңнің сол шақтағы шығармашыл адамдарының бүкіл болмысына әр қилы әсер еткені дауысыз. Өнер биігіне талмай жететін тұлпарлар тұсалып, тума таланттар тоқырау толқынына тап болды. Ызғарлы суықтан пайда болған тоқыраудың алып сеңдерін өр кеудесімен тас- талқан етіп, поэзия әлеміне шыққан Мұқағалидың философиялық - әлеуметтік ой- пікірі сол кезеңдегі қоғамдық көзқарастың ең озық үлгісі болды. Мұқағали өткен замандардың кемеңгер ойшылдарының шығармаларын оқып, өз дәуірінің алдығы қатарлы ой- пікірлерін қорытып, олардың қазақ өміріндегі аса маңызды мәселелерді түсіндіруге , сол кездегі қазақ қауымын толғандырған басты әлеуметтік- философиялық мәселелерге жауап беруге ұмтылды.

Мұқағалидың: «Ақынның өмірді зерттегені – алдымен өзін зерттегені. Ақын құдіреті- өмірден өзін, өзінен өмір жасай білуінде.Бұл ақынның әлеуметтік- экономикалық көзқарасы» - деуі жоғарыды айтылған пікірлеріміздің дәлелі болса керек.

Мұқағали дүниенің обьективтік заңдылығын мойындады, «дүние мен адамзат қоғамы бірқалыпты тұрмай өзгеріп отырады» ,- деп таниды. Бұл жөнінде ол:

Біздер мына дәуірмен бірге өстік,

Қарап соның қабағына күн кештік.

Уақыттың үніменен тілдестік,

Уақыттың көшімен бір көштік.

Адамзатты қорғай жүріп, қан бастық

Адамзаттың азғынымен арбастық

Аласапыран арпалыстан аман қап,

Адамзаттың өмірімен жалғастық,

-деп түйеді. Адамзатты табиғаттың жемісі деп қарап, оны табиғаттан бөліп қарауға болмайтынын, өзінің өлең жолдарында ақын былай деп түйіндейді :

Тау ұылмын,

Тау менің дәу бесігім.

Мен оның әуресімін, сәулесімін.

Асқар шыңдар желпиді бесігімді,

Бір орамын ағытып сәлдесінің.

Мен – Тулақпын !

Таудан мен жаратылғам.

Тау деген Ана туған, дара тұлғам.

Көкке ұшып кетсем бе екен.

Ұстап алып қыранның қанатынан.

Мұқағали адамды дүниенің ең маңызды бөлігіне жатқыза отырып, оның болашағы - балалықтан басталатынында: «Адам өмірінің бақыты- балалық шақ. Балалық шақ бақытсызды

Внимание, отключите Adblock

Вы посетили наш сайт со включенным блокировщиком рекламы!
Ссылка для скачивания станет доступной сразу после отключения Adblock!

Скачать