М.Ма аев

МҰҚАҒАЛИ МАҚАТАЕВ

(1931 - 1976)

Мұқағали Мақатаев Алматы облысының қазіргі Райымбек ауданындағы Қарасаз ауылында дүниеге келген. Өзінің шынайы таланты, сырға толы тұнық та мөлдір жырлары арқылы жұртшылық жүрегіне жол тапқан Мұқағали мұрасы бүгінде туған халқының қажетіне жарап, рухани азығына айналып отыр.

«Бір өлеңі – бір елдің мұрасындай» ақын поэзиясы адамның ішкі жан тереңін, нәзік сезімдерін шынайы да әсем бейнелейді.

Оның «Автограф» деген ойлы да тебіреністі өлеңін оқып көрелікші.

Көрер едің,

Шаламын ба, отпын ба,

Білер едің

Ақынмын ба, жоқпын ба?..

Кектендірген хан Жәңгір де жоқ мұнда,

Кектенетін Махамбет те жоқ мұнда.

Түсінер ең

Езбін бе, әлде ермін бе,

Байқар едің,

Артықпын ба, кеммін бе?..

Мен Спартак бола алмадым, не шара,

Сенің өзін Цезарь болып көрдің бе?

Сырым да – осы,

Жырым да – осы

Алдыңда.

Байқашы бір:

Бықсыдым ба, жандым ба?

Мақаңдар жоқ,

Мақаңдардың сарқыты –

Мұқағали Мақатаев бар мұнда!

Өлеңнен Махамбеттің өршіл рухына тәнті, өзі де сол кейіптес өр мінезді ақынды көреміз.

Енді бірде:

Жасырмай ойымды айттым талай-талай,

Қайтейін кетті бәрі қарайламай.

Айтарын ашып айтқан, абайламай

Дариға-ай,

Махамбеттер, Абайлар-ай!!! –

деп, ұлы Абайға, ер жүрек ерен талант Махамбетке табына, оларды үлгі тұта отырып, өз намысын қайрап, ширыға түседі. Абай мен Махамбеттің асыл сөздерінен куат алып, өнерге, өлеңге деген, өзіне қоятын талап пен талғамы биіктей береді.

Мұқағали поэзия құдіретін адамдык асыл сезіммен байланыстыра кабылдайды. Өмірдегі жақсылық, махаббат атаулының негізі де осы аяулы сезім күшінде жатыр деп түсінеді, сезіне біледі.

Міне, сондықтан да оның ұғымында ақын мен поэзия біртұтас бейнеге айналады.

Поэзия!

Менімен егіз бе едін?

Мен сені сезесің бе, неге іздедім?

Алауыртқан таңдардан сені іздедім,

Қарауытқан таулардан сені іздедім...

немесе:

Сені іздедім зеңбірек гүрсілінен,

Күннен, түннен, гүлдердің бүршігінен.

Қуаныштан, түршігу – күрсінуден,

Жүректердің іздедім дүрсілінен.

Сені іздедім сезімге у шараптан да,

Минуттардан іздедім, сағаттан да,

Сені іздедім

Іздеймін тағат бар ма?

Сені маған егіз ғып жаратқан ба?

Ақын халықтың жүрегіне жол табатын өлең тудыру оңай емес екенін жақсы түсініп, сезіне біледі. Сондықтан ол:

Өлең деген тумайды жайшылықта, –

Өлең деген тулайды қайшылықта.

Ақын болсаң, жарқыным, алысқа аттан,

Күнделікті тірлікке бой суытпа.

Айшылық жол...

Шөлдейсің, зарығасың, ...

Даламенен жүресің, тау асасың,

Сезесің биігін де аласасын.

Кенезең кепкенде бір, лай суға

Кез келген мақұлықпен таласасың...

немесе:

Міне, осылай өлеңнің кілті деген,

Құйттай жүйкең қалмайды сілкілмеген.

Аттанам деп алысқа, айдалада

Адаспаса болғай-ды шіркін өлең... –

деп жырлай келе, нағыз ақын болудың керемет қуанышты да азапты екенін жеріне жеткізе ашып айтады.

...Ақындық – бір жазылмайтын дерт екен,

Ақындық – бір ауру екен, соны ұқтым...

...Ақын деген лапылдаған өрт екен,

Ақындардың жанып өту – серті екен.

Бықсымаспын, шалам қалмас артымда,

Жана алмасам, ерте келдім, ерте өтем.

Жанып өтем, жанбай қайтіп тірі өлем,

Жаумай қайтіп, жаумай қайтіп түнерем.

Тіл тыйылмай, жүрек тынбай тынбайтын,

Өміріммен өтер болды бұл өлең...

Бұл өлең жолдары «ақын болуды», «ақын боп қалуды», азаматтық асыл мұрат еткен талант табиғатын танытады.

Ал өзінің күнделік жазбасында ақындық табиғаты жөнінде:

Внимание, отключите Adblock

Вы посетили наш сайт со включенным блокировщиком рекламы!
Ссылка для скачивания станет доступной сразу после отключения Adblock!

Скачать